Huyền thoại một người thầy

HUYỀN THOẠI MỘT NGƯỜI THẦY

Chúng tôi gặp lại thầy vào một sáng mùa thu thật trong mát. Nắng vàng nhẹ nhàng rơi trong khu vườn bao bọc ngôi nhà thầy đang sống. Nơi đó, chúng tôi đã có những tháng ngày thật ý nghĩa. Con đường dẫn vào nhà thầy rêu phủ xanh lối. Vẫn nếp nhà xưa như 12 năm về trước, có khác chăng, nó đã được lát lại và sửa sang đôi chút.

Đón chúng tôi không phải là thầy mà là người bạn đời đã bên thầy mấy chục năm nay. Bà vẫn hiền hậu như xưa nhưng dáng người theo năm tháng hao mòn đi, tóc bạc hơn và đôi mắt đã mờ dần. Háo hức được gặp thầy, được thấy dáng người nhanh nhẹn, được nghe giọng nói nghiêm trang mà có lúc hài hước của thầy, nhưng trước mắt chúng tôi lại là một hình ảnh mà chưa bao giờ chúng tôi nghĩ đến. Thầy đó! Nhưng thầy ngồi lặng lẽ trên chiếc giường trong căn buồng, trầm ngâm, ngơ ngẩn. Thầy chẳng còn nhận ra ai! Thầy chẳng còn nhớ điều gì! Thầy đã quên tất cả! Trong ngực như có một cú nện mạnh, nhói đau. Sao thầy tôi lại có thể thay đổi nhanh đến vậy? Không lẽ, mới có một thời gian không về thăm thầy mà thầy đã khác nhiều như vậy sao? Nói một thời gian nhưng cũng phải gần hai năm rồi. Hai năm – một khoảng thời gian không dài cũng chẳng ngắn nhưng mọi thứ đã thay đổi đến không thể nắm bắt. Chúng tôi, đôi khi vẫn biện minh rằng mình quá bận, quá bận cho việc trở về thăm thầy. Nhưng đó thực ra là cái cớ lấp liếm đi cho sự vô tâm của chính mình, là lời ngụy biện cho lương tâm đỡ hổ thẹn. Và chúng tôi chợt nhận ra, hai năm, chúng tôi đã đánh mất đi một thứ không bao giờ có thể lấy lại được, đó là người thầy năm xưa.

Kí ức trở về…

Mùa thu năm 1966, có một chàng thành niên tuổi hai mươi tên Chu Đình Đức tốt nghiệp sư phạm Lịch sử bắt đầu cuộc đời của một thầy giáo bằng niềm đam mê bất tận với lịch sử, với khát vọng truyền đam mê ấy cho lớp lớp các thế hệ học sinh. Chúng tôi không biết được thầy đã đi qua những tháng ngày tuổi trẻ ra sao. Chỉ biết rằng, trong nhận thức đầu tiên của chúng tôi, thầy đã là một “ông giáo” có gần 60 năm gắn bó trong nghề uy nghiêm mà gần gũi.

Những tiết học lịch sử của thầy đối với chúng tôi có vô vàn cảm xúc khác nhau. Thầy ấn tượng bởi mái tóc muối tiêu, bởi làn da khỏe khoắn, dáng người nhanh nhẹn, bước chân thoăn thoắt, vững chắc. Thầy lạ lắm! Cách lên lớp của thầy chẳng giống với bất kì một thầy cô giáo nào chúng tôi từng được học. Thẳng cần sách giáo khoa, giáo án. Bởi tất cả đã nằm sẵn trong khối óc vĩ đại của thầy. Từng đơn vị kiến thức, từng trận đánh được thầy tái hiện thật rõ ràng, khoa học, đầy đủ, sâu sắc và phong phú. Chúng tôi chỉ còn biết há to miệng, nín thinh, đến thở cũng nhẹ nhàng để nghe và ghi nhớ những điều thầy dạy. Nhiều lúc đang giảng say sưa trên bảng, thầy nhìn xuống chúng tôi - có lẽ rất buồn cười, nở nụ cười rạng rỡ nhưng lại cố kìm lại mà nhắc chúng tôi ghi bài. Bài học của thầy hấp dẫn không chỉ bởi kiến thức phong phú, đa dạng, không chỉ bởi  chất giọng truyền cảm vô cùng mà còn bởi tài năng vẽ bản đồ, lược đồ điệu luyện nữa. Ngày ấy, trường của chúng tôi còn nhiều khó khăn. Đồ dùng dạy học có nhưng chẳng đủ phục vụ cả trường. Các thầy cô khắc phục khó khăn bằng nhiều cách. Mà thầy thì toàn tự vẽ bản đồ, lược đồ vừa để cho chúng tôi học được dễ dàng hơn, được trực quan hơn vừa dùng nó để kiểm tra bài cũ. Nhờ thầy mà khả năng vẽ, học theo bản đồ, lược đồ của chúng tôi được nâng cao.

Ngưỡng mộ thầy, thích nghe thầy giảng bài, nhưng cách kiểm tra bài cũ và triển khai bài mới của thầy, đôi khi trở thành “cơn ác mộng” đối với lũ học trò “ham chơi biếng học” chúng tôi. Thầy kiểm tra bài cũ bằng cách yêu cầu chúng tôi phải nắm chắc các tên chương, tên bài, các mục lớn nhỏ của bài trước khi nắm chi tiết từng đơn vị kiến thức cả bài hôm trước học và bài chuẩn bị học. Thậm chí thầy còn bắt nhớ được số trang, số dòng trong sách giáo khoa nữa. Thầy lại còn gọi kiểm tra bất ngờ, nhìn mặt rồi gọi. Mỗi lần như thế, chúng tôi “tim đập chân run”, sợ đến mức quên luôn kiến thức đã thuộc làu làu. Nhưng cũng chỉ là quên lúc đó thôi. Với cách dạy học của thầy, chúng tôi nhớ rất lâu và nhớ ngay từ trên lớp. Rồi những câu hỏi định hướng học bài, mở rộng liên hệ của thầy làm cho chúng tôi không chỉ nắm tốt được kiến thức sách giáo khoa mà còn nắm được tình hình trong nước, thế giới để tăng vốn sống cho chính mình. Sau này, bước chân vào trường đại học rồi học tiếp lên trên con đường trở thành “thầy giáo”, chúng tôi mới ý thức được cách dạy của thầy là cách dạy lấy học sinh là trung tâm, là cách dạy học tích cực mà giáo dục hiện đại đang áp dụng. Chẳng “đao to búa lớn”, thầy cứ giản dị, cứ từ từ hình thành cho chúng tôi kĩ năng học tập bên cạnh việc giáo dục chúng tôi làm một người quang minh chính đại, làm một người có tinh thần phấn đấu, có ước mơ, có khát vọng, có bản lĩnh. Ngày đó, với sự hiểu biết nông cạn cả về kiến thức và vốn sống, chúng tôi chỉ cảm thấy sợ nên có khi “oán” thầy ghê lắm! Trải trường học, trường đời rồi mới thấy, thầy thật vĩ đại, lớn lao biết bao!

Chúng tôi không được cùng thầy đi những bước chân đầu tiên trên con đường “dạy chữ, dạy người” nhưng chúng tôi lại là khóa cuối cùng, là lớp cuối cùng được thầy đứng lớp. Vinh dự vì thầy đã không ngừng nghỉ chèo lái con thuyền tri thức cho chúng tôi cập bến bờ đại học. Tự hào vì những tháng ngày cuối trước khi về hưu của thầy có chúng tôi, là chúng tôi.

Trở về với cuộc sống đời thường…

Nghỉ hưu, thầy trở về với cuộc sống đời thường. Cả gánh nặng gia đình vẫn đặt lên đôi vai của thầy. Chưa một phút giây nào thầy được ngơi nghỉ. Nói là về hưu nhưng thầy vẫn phải đi dạy hợp đồng bởi thầy còn phải nuôi hai người con gái bệnh tật; cùng với người vợ tần tảo của mình vừa làm cha vừa làm mẹ  của đứa cháu nhỏ, bởi đồng tiền hưu ít ỏi chẳng đủ để chi tiêu cho cả gia đình. Nhìn thầy khi ở trường chẳng ai hình dung được cuộc sống của thấy vất vả, gian nan và đẫm nước mắt đến vậy. Chưa một lần chúng tôi thấy thầy bi quan, chán nản. Thầy lúc nào cũng lạc quan, lạc quan để vững vàng đạp qua mọi giông gió.

Mái nhà thầy cũ đi theo năm tháng. Chiếc xe của thầy tàn tạ dần theo từng cây số. Thầy già hơn, mái tóc bạc hơn, làn da nhăn nheo hơn, đôi mắt mờ đục hơn. Tất cả chẳng thể nằm ngoài quy luật băng hoại của thời gian. Chỉ có tình yêu của thầy với nghề, với học trò là còn mãi mãi. Mỗi khi có dịp được trở lại trường xưa, thầy bần thần đi theo từng dãy hành lang, nhìn vào từng lớp học. Có lẽ, lúc đó, thầy đang sống lại những kỉ niệm một thời đã xa. Và thầy vui mừng, hạnh phúc khi các thế hệ học trò vẫn nhớ ơn thầy, vẫn về thăm thầy, không ít người đã theo bước thầy dấn thân vào sự nghiệp “trồng người”.

Thầy còn đó trong trái tim chúng tôi…

Thầy giống như ngọn đèn đã đi qua bao mùa giông bão. Chẳng còn sự minh mẫn, thầy lãng quên tất cả, như một đứa trẻ: ăn chẳng biết no, đi chẳng nhớ đường về. Có lẽ, thầy đã quá mỏi mệt sau những gồng gánh nên thầy tự “phong bế” mình để được thanh thản hơn. Đau lòng đấy! Nhưng có lẽ cũng nên mừng cho thầy! Nắm bàn tay nhăn nheo của thầy, dắt thầy đi những bước sao cho thật vững trong ngôi nhà thấy sống, chúng tôi thấy có thêm động lực để phấn đấu, để tiếp tục đi theo con đường mình đã chọn. Mỗi khi mệt mỏi, chán nản, bế tắc, thậm chí muốn bỏ nghề, chúng tôi lại nghĩ đến thầy. Và như được tiếp thêm sức mạnh, chúng tôi lại đứng dậy bước đi, bước tiếp những bước chân của thầy. Thời gian có thể cướp đi nhiều thứ nhưng tình yêu, sự kính trọng của chúng tôi đối với thầy - Thầy “phát xít Đức” sẽ còn mãi. Nay thầy đã đi xa mãi mãi để về với miền an lạc. Tháng 11 trào dâng nỗi nhớ Thầy!

Tác giả: Phan Thị Tình

Tác giả: Phan Thị Tình
Bài tin liên quan
Hoạt động
Tin tức
Tin đọc nhiều